apteka media

Porady | Chrapanie a bezdech senny

Chrapanie jest najczęstszą dolegliwością występującą w czasie snu. Jest to dźwięk, jaki powstaje w wyniku gwałtownego przepływu powietrza przez górne drogi oddechowe – gardło, będące częścią wspólną drogi oddechowej i pokarmowej – wprawiając w drgania i wibracje tkanki miękkie tworzące jego struktury. 

 

Chrapanie jest sygnałem, że u śpiącego występuje przeszkoda na drodze przepływającego powietrza. Konsekwencją tego jest mniejszy przepływ powietrza do płuc i niedotlenienie organizmu. W czasie snu mięśnie gardła i podniebienia zostają rozluźnione, język zapada się do tyłu, a usta się otwierają – w ten sposób dochodzi do zwężenia gardła, co powoduje, że wdychane powietrze z trudnością przedostaje się do płuc, co wywołuje dźwięk chrapania. Im większa przeszkoda w gardle lub w nosie, tym bardziej głośne jest chrapanie.
 
 
 
Czynnikami sprzyjającymi chrapaniu są:
 
  • niedrożność nosa z powodu skrzywienia przegrody nosowej, polipy nosa,
  • przerost migdałków lub niedorozwój żuchwy,
  • przerost błony śluzowej gardła, tj. podniebienia miękkiego, języczka, łuków podniebiennych, języka, nadmierna wiotkość mięśni tworzących konstrukcję gardła, co jest szczególnie zauważalne w czasie snu,
  • nadmiar tkanki tłuszczowej w okolicy szyi,
  • alergia oddechowa,
  • otyłość.

Do chrapania może dochodzić również w czasie czuwania, co wskazuje na poważne zwężenie drogi oddechowej w gardle lub nosie. Natomiast jeżeli chrapanie jest obserwowane tylko w nocy, możemy mieć do czynienia z zamykaniem się drogi oddechowej w gardle spowodowanym zwiotczeniem mięśni gardła w czasie snu, które może prowadzić do bezdechu. Inne przyczyny bezdechu związane są z układem nerwowym, w tym z nieprawidłową strukturą snu, układem hormonalnym, układem krążenia, stosowaniem różnych leków o działaniu wpływającym na oddychanie.

 

Do najczęstszych objawów bezdechu sennego należą: 
·        nieregularne, głośne chrapanie,
·        bezdechy (po okresie chrapania następuje cisza, w której widoczne są ruchy klatki piersiowej i brzucha, jednak proces oddychania jest zaburzony),
·        niespokojny sen (gwałtowne poruszanie rękami i nogami), 
·        częste oddawanie moczu w nocy,
·        pocenie się.

 

Objawy bezdechu występują także w ciągu dnia:
·        poranna suchość w jamie ustnej,
·        uczucie dławienia i suchości w gardle rano lub będące przyczyną wybudzeń nocnych,
·        uczucie ciągłego zmęczenia,
·        zasypianie wbrew własnej woli,
·        nadmierna senność dzienna utrudniająca normalne funkcjonowanie w pracy lub w domu,
·        poranne bóle głowy,
·        obniżenie nastroju,
·        zwiększona drażliwość,
·        pogorszenie zdolności koncentracji,
·        budzenie się w nocy bez możliwości ponownego zaśnięcia.

 

Uwaga, kierowcy! 
Szczególnym problemem jest bezdech senny u kierowców, ponieważ praktycznie wszystkie następstwa zaburzeń snu wpływają na upośledzenie zdolności psychomotorycznej i tym samym pogarszają zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Utrzymywanie się wymienionych objawów bezdechu w ciągu dnia sprzyja nadmiernemu rozdrażnieniu i jest przyczyną reakcji nieadekwatnych do bodźca, np. napady wściekłości na drodze (road-rage episodes).
 
Obturacyjny bezdech podczas snu (OBPS) dotyczy ok. 5–15% populacji. Występowanie bezdechu jest uzależnione m.in. od wieku i płci: w grupie wiekowej 41–72 lata ww. zespół rozpoznano u 17% mężczyzn i 5,4% kobiet (badania polskie). W tej grupie wiekowej 8–10 razy częściej chorują mężczyźni. OBPS znamiennie częściej występuje u osób otyłych (BMI>30).Badania sprawności psychomotorycznej i zdolności do odpowiedniej koncentracji w czasie prowadzenia pojazdu mechanicznego wskazują na wyraźne upośledzenie tych parametrów u osób cierpiących na zaburzenia snu. Również wiek stanowi niezależny czynnik ryzyka wypadku samochodowego powiązanego z następstwami zaburzeń oddychania w czasie snu, gdyż kierowcy w wieku powyżej 40 lat mogą w większym stopniu odczuwać senność i zmęczenie podczas wielogodzinnego kierowania pojazdem. Najliczniejsza grupa kierowców zawodowych mieści się w przedziale 40–49 lat. Wiele badań populacyjnych potwierdza, że iloraz szans spowodowania wypadku samochodowego w grupie chorych na OBPS wynosi od 1,9 do prawie 11. Jedno z większych badań przeprowadzonych w Polsce na grupie 2300 kierowców zawodowych wskazuje na występowanie problemu zaburzeń oddychania w czasie snu z jego następstwami u prawie 16% kierowców zawodowych. W grupie tej senność dzienna wyraźnie korelowała z ryzykiem wypadku komunikacyjnego – iloraz szans zawierał się w przedziale 1,9 do 2,7. Niestety, chorzy na OBPS niechętnie przyznają się do problemów z prowadzeniem pojazdów. Udział wypadkowości związanej z nadmierną sennością i znużeniem kierowcy w ogólnej liczbie wypadków samochodowych jest odmienny w różnych krajach i niejednokrotnie trudny do ustalenia ze względu na trudności w obiektywnym potwierdzeniu faktu zaśnięcia za kierownicą lub upośledzenia koordynacji psychoruchowej w chwili zdarzenia.
 
Autorzy brytyjscy wyliczyli, że zainwestowanie 1 funta w terapię chorego na OBPS przynosi 12 funtów oszczędności w związku z uniknięciem poważnych zdarzeń komunikacyjnych na drodze. W wielu krajach, w tym i w Polsce, brakuje oficjalnych uregulowań prawnych w stosunku do osób ubiegających się o prawo jazdy kierowcy amatorskiego lub zawodowego, u których istnieją uzasadnione podejrzenia o zaburzenia oddychania w czasie snu. Kraje, w których takie uregulowania istnieją (Belgia, Hiszpania, Francja, Szwecja), w zasadzie warunkują uzyskanie dopuszczenia do kierowania pojazdami mechanicznym od wdrożenia skutecznego leczenia na okres od 1 do 6 miesięcy.
 
(artykuł z publikacji "świat farmacji"  10/2013, autor dr n. farm. Anna Gajos)

 

 

 

 

© Copyright by Apteka Media Sp. z o.o. 2018